Ik weet niet hoe het komt, maar de ijsvorming van de afgelopen dagen en weken is mij helemaal ontgaan. Dat is op zich best wel eigenaardig te noemen, want in principe voel ik elke tiendegraads temperatuurschommeling. Gisteren bij valavond stond ik plots - vraag me niet hoe het komt - op een bevroren kasteelplas te luisteren naar een symfonie van klapschaatsen. Onbeslagen, zomaar, out of the blue, ging ik het ijs op, daarbij het armtierige bordje van de kasteelheer trotserend - betreden op eigen risico. Even, bij het eerste contact met de ijsvlakte, kraakte het onder mijn voeten, maar de lokroep van de middencirkel was sterker dan de angst voor een familiedrama. Mensen zijn collectioneurs in hart en nieren. Sleeën, schaatsen, glühwein, als het moet liggen ze een eeuwigheid wortel te schieten in vermufte bergruimtes, tot het langetermijngeheugen wakker schiet en de controle overneemt.
Het doet me terugdenken aan de jaren '80 van de vorige eeuw, toen ik tienerde en de winters winters waren en genadeloos streng. Ik woonde bezijden een industriepark. Het huis van mijn ouders was nog net niet weggepest door niets ontziende industriëlen. Aan de overkant van de straat lag een braakliggend terrein. Daar lag onze reusachtige regenplas die tijdens de kerstvakantie wonderbaarlijk veranderde in één langgerekte schaatsbaan waar maar geen eind aan leek te komen. Bij elke run werd ze gladder en gladder, tot eenvoudigweg blijven rechtstaan en stapvoets de oversteek maken een uitdaging op zich werden.
Het was ook de tijd van de Elfstedentochten. Klunende massahysterie. Het gevecht met het weerbarstige natuurijs. Bartlehiem, Franeker, Leeuwarden, Dokkum. Heerlijke dorpsnaampjes die ik nooit ben vergeten. In het streng-katholieke klooster waar ik school liep, besliste PD (pater-directeur) - de lokale vertegenwoordiger van God op aarde - dat alle leerlingen een half uurtje naar de rechtstreekse uitzending van de Elfstedentocht mochten kijken. Daar, in de majestueuze bibliotheek van het college, werden de kiemen gelegd van mijn grote bewondering voor Mart Smeets.
